معرفی بزرگان سنتور

همه چیز درباره نواختن سنتور و ساخت آن

سه شنبه ۱۶ شهریور ۰۰

معرفی بزرگان سنتور

۴۹ بازديد

مقدمه:

افرادی که با سنتور آشنایی دارند می دانند که نوازندگی سنتور با دو چوب نازک که به آن‌ها «مضراب» گفته می‌شود، انجام می‌شود. سنتورسازی است که اگر نوازنده بر آن چیره شود، می‌تواند با آن کارهای زیبا و ماندگاری بیافریند. این ساز به خوبی توانایی تک نوازی و هم نوازی را دارا می‌باشد. شما هنردوستان ساز سنتور می توانید در خلوت خود اجراهای بی نظیری را با این ساز عرفانی بنوازید و آنرا به دیگران تقدیم کنید و همچنین در ترویج فرهنگ موسیقی ایرانی نقش آفرینی کنید.

اسامی هنرمندانی که در ادامه مشاهده می کنید جزو بهترین نوازندگان سنتور و اساتید معروف سنتورنوازی ایران میباشند. در ادامه با هر کدام از این اساتید بیشتر آشنا می شویم.

  1.  محمد حسن خان (سنتور خان)
  2.  محمد صادق خان سرورالملک
  3.  حسن خان سنتوری
  4.  استاد میرزا اسدالله
  5. علی اکبر شاهی
  6.  حبیب سماع حضور
  7.  حبیب سماعی
  8. نورعلی برومند
  9. ابولحسن صبا
  10. مهدی ناظمی
  11. مرتضی عبدالرسولی
  12. قباد ظفر
  13. حسین صبا
  14. داریوش صفوت
  15. مجید کیانی
  16. فرامرز پایور
  17. پرویز مشکاتیان
  18. ارفع اطرایی
  19. اردوان کامکار
  20. سعید ثابت
  21. حسین ملک
  22. پشنگ کامکار
  23. رضا شفیعیان
  24. سیامک آقایی
  25. غلام رضا ورزنده
  26. حسین پرنیا
  27. مهران مشکری
  28. میلاد کیایی
  29. آذر هاشمی
  30. منوچهر صادقی
  31. منصور صارمی
  32. سوسن اصلانی
  33. بهناز ذاکری
  34. و …

1- استاد ابولحسن صبا:

ابولحسن صبا به سال 1281 خورشیدی در تهران بدنیا آمد. پدرش کمال السلطنه و مادرش آمنه ی رئیس بود. صبا در مدرسه ی آمریکایی ها تحصیلاتش را آغاز کرد و در سن دوازده سالگی به آموختن موسیقی روی آورد. ابولحسن صبا نواختن کمانچه را نزد استاد حسین اسماعیل زاده فرا گرفت. ایشان در طول مدت نوازندگی خویش شاگردانی مثل فرامرز پایور و حسین صبا را آموزش داده است.

 

2- استاد فرامرز پایور:

فرامرز پایور در ۲۱ بهمن سال ۱۳۱۱ در تهران دیده به جهان گشود. ایشان در سن ۱۷ سالگی، آموزش موسیقی را نزد استاد ابوالحسن صبا آغاز کرد و همچنین از محضر استادانی چون عبدالله دوامی و نورعلی خان برومند بهره برد. وی در سن 22 سالگی یعنی در سال ۱۳۳۳ فعالیت خود را در وزارت فرهنگ و هنر وقت و از سال ۱۳۳۷ تدریس سنتور را در هنرستان عالی موسیقی ملی آغاز کرد.

سبک نوازندگی استاد فرامرز پایور از همان ابتدا ( به استناد آثار باقیمانده از آن زمان) تا به حال، تقریبا ثابت مانده است. بدون تردید با گذشت زمان بر مهارت و چابکی نوازندگی اش افزوده شده است ولی سبک کلی وی ثابت بوده است. چابکی و سرعت مضرابهای فرامرز پایور و در عین حال شمرده بودن ریزهایش (چنانکه معروف است که میگویند” در عین سرعت می توان تعداد ریزهایش را شمرد!”)، ویژگی خاص نوازندگی اوست. دقت بالای استاد فرامرز پایور چنان است که به ندرت دیده شده که نتی را به اشتباه اجرا کند. نگهداری و تنظیم صحیح وزن قطعات در اجراهایش همیشه مورد توجه بوده است. سر ضربها (آکسان ها) را به طور دقیق اجرا می کند و سرعت و تمپو قطعه تا پایان به خوبی حفظ می شود. از دیگر ویژگیهای سنتورنوازی فرامرز پایور می توان به کم و زیاد کردن و یا خفه کردن مناسب و به موقع صدای سنتور اشاره کرد که تبحر وی در آن، زبانزد خاص و عام است. استاد فرامرز پایور هیچگاه در اجرای یک قطعه، خود را دربند یک اکتاو نمی کند و همیشه تا حد امکان از تمام اکتاوها و قابلیتهای سنتور استفاده می کند. علاوه بر اینها، استاد فرامرز پایور در قسمتهای آوازی قدرت بداهه نوازی بالایی نیز دارد و هیچ گاه بداهه نوازی هایش ملال آور و کسل کننده نیست و همینطور جواب آوازهایش، بسیار دقیق و حساب شده است که خود بسیار نیز روی این موضوع تاکید می کند.

استاد فرامرز پایور در سال 1376 دچار سکته مغزی شد و از همان زمان کلیه فعالیتهای هنری وی متوقف شده و در منزل به سر می برد. در سال 1386 و در آخرین تجلیلی که خانه موسیقی از وی کرد خواهر وی تندیس و لوح تقدیر را به نمایندگی از ایشان دریافت کرد.

 

3- استاد پرویز مشکاتیان:

استاد گرانقدر در سال 1334 در نیشابور دیده به جهان گشود. وی مقدمات موسیقی را از شش سالگی نزد پدرش، حسن مشکاتیان، آموخت و نخستین کنسرت خود را در سن هشت سالگی در مراسم گردهمایی دانش آموزان در مدرسه امیر معزی نیشابور ارائه داد. پس از آن وی در جشنواره موسیقی که در اردوگاه رامسر برگزار می شد به دفعات شرکت کرد و در تمامی آنها مقامهای ممتاز را به دست آورد.

مشکاتیان سال 1353 در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران قبول شد و همزمان به آموزش ردیف میززا عبدالله نزد نور علی خان برومند و ردیف موسیقی سنتی نزد دکتر داریوش صفوت پرداخت. علاوه بر این، همزمان با آموزش ردیف مبانی موسیقی و موسیقی ایرانی نزد اساتیدی چون دکتر محمدتقی مسعودیه، عبدالله خان دوامی، سعید هرمزی، یوسف فروتن پیش می رفت.

مشکاتیان از سال 1354 همکاری خود را با مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به عنوان مدرس و نوازنده سنتور و سرپرست گروه زیر نظر دکتر داریوش صفوت ادامه داد و درکنار آن به اجرای کنسرت های متعدد با خوانندگانی چون پریسا( فاطمه واعظی) و هنگامه اخوان پرداخت و در سال 1356 گروه عارف را تشکیل داد. درهمین سال وی در آزمون باربد که به ابتکار استاد نورعلی برومند برگزار می شد شرکت کرد و به همراه پشنگ کامکار مقام اول در رشته سنتور را کسب کرد و نیز به همراه داریوش طلایی مقام ممتاز در ردیف نوازی را به دست آورد.در همین سال بود که برخی از ماندگارترین قطعات موسیقی سنتی این استاد در سال‌های 57 تا 62 منتشر شد. مشکاتیان در فستیوال موسیقی روح زمین در لندن شرکت کرد و مقام نخست این جشنواره را به دست آورد. برخی از مهمترین قطعات ساخته شده توسط مشکاتیان از سوی علیرضا جواهری نت نویسی وبه بازار موسیقی عرضه شد.

مشکاتیان از سال 1376 اجراهای صحنه ای و انتشار آلبوم را متوقف کرد و تا تابستان سال 84 کنسرتی در کشور اجرا نکرد. استاد مشکاتیان علاوه بر ساز سنتور که ساز تخصصی وی است با سه تار هم آشنایی کافی داشت و همنوازی سه تار در آلبوم سر عشق را خود وی انجام داده است. این هنرمند نامی کشورمان، 29 شهریور 88 دارفانی را وداع گفت.

 

4- استاد پشنگ کامکار:

پشنگ کامکار نوازنده‌ چیره‌دست سنتور و از بنیان‌گذاران گروه شیداست که سال 1330 در سنندج متولد شد. وی از 12 سالگی همانند خواهر و برادران دیگرش موسیقی را نزد پدر (حسن کامکار) آموخت. بزرگان سنتور نواز ساكن تهران بودند و پشنگ نوجوان در سنندج. بعد مسافت و سختي سفر در آن دوره باعث شد كه هنرمند نوجوان از محضر اساتيدي چون فرامرز پايور، رضا ورزنده و … دور بماند. در همین دوران نیز با راهنمائی‌های برادر بزرگتر (هوشنگ کامکار) فراگیری ساز سنتور را آغاز کرد. استاد کامکار، آموزش سنتور را از سال 1345 در مرکز فرهنگ و هنر سنندج آغاز کرد و به مدت 5 سال با مرکز رادیوی سنندج همکاری خود را ادامه داد.

در سال 1348 بود كه استاد پشنگ كامكار تدريس سنتور را در كلاسهاي آزاد هنري پدر آغاز كرد. در اين كلاسها پشنگ كامكار دستور سنتور استاد فرامرز پايور و رديف‌هاي استاد صبا را تدريس مي‌كردند.

با سعي و تلاش فراوان و با عشقي بزرگ كتاب دستور سنتور نواخته شد و سپس كار بر روي رديفهاي استاد صبا آغاز گزديد. کتاب شیوه سنتورنوازی از آثار مهم در رپرتوار سنتورنوازی و موسیقی ایرانی است. کمتر اثری تا این حد توانسته در فضای آموزشی موسیقی ایرانی تأثیرگذار باشد. این کتاب که می توان آن را پرفروش ترین اثر آموزشی موسیقی هم دانست تألیف استاد پشنگ کامکار است. تاكنون ٦٤ بار تجدید چاپ شده است و بیش از ١_میلیون هنرجو از این شیوه آموزش سنتور دیده اند این كتاب بیش از ٣ بار ویرایش شده و هرسال بروز و اصلاح میشود.

از نكات مهم ديگر توجه كامكار جوان به موسيقي فولكلور كردستان بود. ايشان در اين باره مي‌گويند:« به همراه ساير برادران و خواهرم، قطعات و ملوديهاي كردي را به صورت گوشي و بدون نت با هم تمرين مي‌كرديم. آنقدر يك قطعه را گوش مي‌كرديم و سپس روي آن تمرين مي‌كرديم كه به اصطلاح ملوديها برايمان روان مي‌شد.

فرزندان استاد پشنگ کامکار به نامهای سیاوش کامکار و نیریز کامکار از همان دوران کودکی تاکنون راه و روش پدرشان را ادامه داده و حتی با شرکت در کنسرت های مختلف پدرشان را در این اجراها همراهی می کنند. به گزارش ایلنا، پشنگ کامکار در برنامه سنتورنوازی خود، اثر «بارانه» را که یکی از موفق‌ترین آثارِ تک‌نوازی این ساز است، به اجرا درمی‌آورد. در بخش پایانی این اجرا نیز سیاوش کامکار و نیریز کامکار با نواختن سنتور و تار، پدر را در اجرای این کنسرت همراهی خواهند کرد. تصویر زیر گویای این واقعیت می باشد.

 

 

5- استاد اردوان کامکار:

یکی از استعدادهای برتر موسیقی ایران که نام ایشان در بین نابغه های موسیقی ایرانی دیده می شود استاد اردوان کامکار می باشند که در سال ۱۳۴۷ در سنندج به دنیا آمد. وی کوچکترین عضو خانواده کامکارها است. آموزش سنتور را نزد پدر و از سن ۴ سالگی آغاز کرد و کنسرت‌های فراوانی با گروه کامکارها در ایران، اروپا و آمریکا اجرا کرده‌است.

اردوان در جوانی به همراه برادرش هوشنگ، کنسرتینو سنتوری تصنیف کرد که در کاستی به نام «بر تارک سپیده» (همراه با یک کنسرتینو کمانچه از برادرش، اردشیر) به بازار عرضه شد. وی در سال 1359 به تهران آمد و فعالیت در عرصه موسیقی را به طور جدی آغاز کرد و با کمک برادرانش؛ هوشنگ و ارسلان، درس‌های هارمونی، کنترپوان و اصول آهنگسازی را فرا گرفت. آشنایی با گروه کامکارها، کامیابی چهل ساله کامکارها، کامکاری و ماندگاری، چهره به چهره با کامکارها از جمله دلایل موفقیت این استاد می باشند و همه این عوامل دست به دست هم دادند تا اردوان کامکار نواختن سنتور را به سطح خوبی از لحاظ تکنیکی رساند و در زمینه نوازندگی، ردیف موسیقی، گروه نوازی، اصول و مبانی موسیقی و آهنگسازی هم به درجاتی نسبتا خوب رسید.

 

تمام هنرمندان موسیقی در هر نوع سازی که تخصص داشته باشند زحمت و تلاش زیادی برای تعالی بخشیدن به هنر والای ایران زمین می کشند که مردم ایران همواره قدردان زحمات همه آنها می باشند. دوستان و هنرمندانی که با موسیقی سنتور تجربه های ارزنده ای کسب کرده اند می توانند دانسته هایشان را با ما و سایر مخاطبان به اشتراک بگذارند.

تا كنون نظري ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در فارسی بلاگ ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.