تاریخچه سنتور و معرفی نوازندگان معروف

همه چیز درباره نواختن سنتور و ساخت آن

چهارشنبه ۱۷ شهریور ۰۰

تاریخچه سنتور و معرفی نوازندگان معروف

۱ بازديد

طی شواهد موجود در تاریخ، ساز سنتور اصالتی ایرانی دارد. اثبات این موضوع را می‌توان در سنگ نگاره‌های اقوام قدیمی ایران یعنی آشوریان و بابلی‌ها مشاهده کرد. در این نقاشی‌ها، در دست نوازندگان سازی همانند سنتور به چشم می‌خورد. در حقیقت سنتور از ابتدا و سال‌ها پیش از ظهور اسلام، در ایران وجود داشته که در آن زمان آن را کونار می‌نامیدند. پس از ظهور اسلام، عبد القادر مراغه‌ای سازی به نام طوفان را معرفی کرد که ساختاری شبیه به سنتور امروزی دارد. البته در طوفان برای هر صدا تنها یک سیم بسته می‌‍شد و کوک ساز نیز به وسیله جابه‌‍جایی خرک‌ها انجام می‌‍شد.
دست نوشته‌های قدیمی چینی، منشا ورود ساز سنتور به این کشور را فارس دانسته و بیان می‌کنند سنتور از طریق دریا به چین وارد شده‌است. گفتنی است سنتور که در چین با نام یان کین شناخته می‌شود، امروز یکی از سازهای ملی این سرزمین به حساب می‌رود.
سنتور در اوایل قرون وسطی به اروپا راه پیدا کرد و در طی روند تکامل خود توسط موسیقی‌دانان اروپایی، منجر به ساخت ساز پیانو شد. سازی که امروز به عنوان مادر سازها می‌شناسیم و همچنان از محبوب‌ترین سازهای جهان به شمار می‌رود.
در عصر حاضر، صدای ساز سنتور  در نقاط مختلف جهان شنیده می‌شود. سنتور یا سازهایی مشابه با آن امروزه در کشورهای همسایه ایران مانند عراق، ترکیه، سوریه، پاکستان، تاجیکستان و کشورهایی با پیشینه تاریخی مشترک با ایران مانند هند، مصر و یونان و همچنین آن سوی مشرق زمین مانند چین، ویتنام، کره و دیگر کشورهای آسیای میانه نواخته می‌شود.
آنچه که ما امروز به نام سنتور در اختیار داریم، سازی است که از دوران قاجار، یعنی حدود صد و پنجاه سال پیش تا کنون در اختیار نوازندگان ایرانی قرار دارد. در واقع اولین سنتورهای به جامانده از دوران قاجار، متعلق به محمد صادق خان است که شکل و ساختاری شبیه به سنتورهای امروزی دارد.
گفتنی است که ساز سنتور در اواخر دوره‌ی قاجار تقریبا رو به فراموشی گذارده شده‌بود و افراد معدودی در این دوره تاریخی به نواختن سنتور مشغول بودند، علاوه بر این ساخت و آموزش این ساز نیز رو به نابودی بود.
در طول تاریخ این مرز و بوم افراد نامداری همچون ابونصر فارابی و ابن سینا در کتاب‌های خود از این ساز یاد کرده‌اند، حتی عده‌ای ساخت سنتور را به ابونصر فارابی نسبت می‌دهند.
نوازندگان معروف سنتور

نوازندگان برتر سنتور

از نوازندگان ایرانی مشهور سنتور در طول تاریخ می‌توان فرامرز پایور، محمد حیدری، مجید کیانی، پرویز مشکاتیان، داریوش صفوت، حسین ملک، فضل‌الله توکل، منصور صارمی، مجید نجاحی، ارفع اطرایی، سوسن دهلوی، رضا شفیعیان، پشنگ کامکار، جواد بطحایی و اردوان کامکار را نام برد.
انواع سنتور

شما باید پیش از انتخاب سنتور، سبک مورد علاقه خود را بشناسید، با استاد موسیقی مشورت کرده و سپس اقدام به خرید ساز کنید. در زیر انواع سازهای سنتور و ساختار آن‍ها به تفصیل توضیح داده شده‌است.
سنتور سل کوک

یکی از رایج‌ترین انواع سنتور در ایران است، اگر می‌خواهید نواختن سنتور را آغاز کنید، سل کوک می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. سل کوک در لغت به معنای سنتوری است که خرک سوم آن روی نت سل کوک شود. امروز در ایران سنتور سل کوک ۹ خرک، بیش‍تر از انواع دیگر این ساز ساخته و مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر به هم نوازی و گروه نوازی علاقه‌مند هستید، سل کوک برای شما انتخاب مناسبی است.
سنتور لاکوک

این نوع از سنتور، از نظر میزان تولید و استفاده، نسبت به سل کوک در رده دوم قرار دارد. البته لاکوک نیز ساز رایج و متداولی است و می‌تواند برای شروع انتخاب مناسبی باشد. لاکوک در لغت به معنای سنتوری است که خرک سوم آن روی نت لا کوک شود. اگر به تک نوازی علاقه‌مند هستید، لاکوک می‌تواند ساز مورد نظر شما باشد. این ساز در مقایسه با سل کوک صدای زیرتری دارد و یک پرده بالاتر کوک می‌شود.
سنتور سی کوک

سنتور سی کوک نیز ساختاری مانند دو ساز قبلی دارد با این تفاوت که ابعادش از سنتور لاکوک کوچک‍تر است.
سنتور کروماتیک

آیا خود را روی سن یک ارکستر بزرگ تصور می‌کنید؟ شما می‌توانید یک نوازنده کروماتیک باشید. سنتور کروماتیک با دارا بودن سه اکتاو و نیم مناسب‌ترین نوع سنتور برای نوازندگی در ارکستر است. اگر هشت خرک سمت راست زرد را در نظر نگیریم، الباقی سیم‌های این سنتور سه تایی است. البته اگر شما یک نوازنده مبتدی هستید، پیشنهاد مناسب برای شما، همچنان یکی از دو نوع سل کوک و لاکوک است.
باید توجه داشته باشید انواع سنتور تنها به این چهار دسته خلاصه نمی‌شود. در ایران سنتورهای مختلفی ساخته و توسط نوازندگان استفاده می‌شود که از نظر ابعاد، تعداد خرک و سایر ویژگی‌ها با یکدیگر متفاوت هستند. همانگونه که پیش از این ذکر شد نوازندگان می‌توانند با توجه به علاقه، هدف و نیازشان ساز مناسب خود را انتخاب کنند. برای مثال یک نوازنده ممکن است برای اجرای یک قطعه خاص نیاز به استفاده از خرک‌های بیشتر یا جابه‌جا کردن آن‍ها داشته باشد. مثلا یک سنتور ۱۲خرک را در نظر بگیرید. (سنتورهای سل کوک، لاکوک و سی کوک معمولا ۹ خرک هستند) در این ساز در هر ردیف از خرک‌های زرد و سفید، ۱۲ خرک وجود  دارد، کوک کردن این ساز متناسب با ساختار متفاوتش، روش متفاوتی دارد و می‌تواند برای نواختن یک قطعه یا اجرای فن خاصی توسط نوازنده مورد نیاز باشد.
تا كنون نظري ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در فارسی بلاگ ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.